Język lotnictwa. Po ludzku.

AOC

Air Operator Certificate · certyfikat przewoźnika lotniczego

Dokument, na podstawie którego firma może zarobkowo przewozić pasażerów: ma procedury, szkolenia, nadzór nad obsługą techniczną i podlega kontrolom urzędu. Bez niego wolno latać prywatnie, ale nie wolno sprzedać miejsca w samolocie. Pytanie „jaki macie numer AOC” jest zwykłym pytaniem.

CTOT

calculated take-off time

Wyliczona godzina startu przydzielona przez zarządzanie ruchem, gdy na trasie albo na lotnisku docelowym jest tłok. Samolot czeka, choć wszystko jest gotowe. Okno tolerancji to −5 do +10 minut.

Czas bloku

block time

Czas od odblokowania kół na płycie do ich zablokowania po wylądowaniu — czyli razem z kołowaniem. Jest dłuższy niż sam lot i to on zwykle stoi w rozliczeniu, dlatego warto wiedzieć, że „dwie godziny” w ofercie i „dwie godziny w powietrzu” to nie to samo.

Czas pracy załogi

FDP · flight duty period

Limit służby, po którego przekroczeniu załoga nie może wystartować — bez wyjątków i bez dopłaty. Zależy od godziny rozpoczęcia służby, liczby odcinków i aklimatyzacji. Oczekiwanie na płycie zwykle się do niego wlicza, dlatego opóźnienie na miejscu potrafi zamknąć powrót tego samego dnia.

FBO

terminal lotnictwa ogólnego · General Aviation

Osobny terminal dla lotów prywatnych — czasem po drugiej stronie pola wzlotów niż terminal rejsowy. Tam się zgłaszasz, tam czeka samolot i tam nie ma kolejek, bo nie ma dwustu osób do uporządkowania.

Handling

obsługa naziemna

Wszystko, co dzieje się wokół samolotu na ziemi: podstawienie schodów, tankowanie, bagaż, catering, formalności. Płaci się za to osobno i na każdym lotnisku inaczej — to jedna z pozycji, przez które ta sama trasa bywa różnie wyceniona.

Kapitan

dowódca statku powietrznego · pilot in command

Osoba odpowiedzialna za lot. Ma za sobą dodatkowe szkolenie i sprawdzenie do dowodzenia, a jej decyzji — o pogodzie, usterce, starcie — nie może cofnąć ani operator, ani pośrednik, ani pasażer. Dowodzenie statkiem powietrznym jest z zasady jednoosobowe.

Lotnisko zapasowe

alternate

Inne lotnisko, wyznaczone przed startem, na którym samolot może wylądować, gdy na docelowym się nie da — mgła, wiatr w poprzek pasa, zamknięty pas. Paliwo na dolot do niego jest policzone przed odlotem; dlatego trasa policzona do ostatniego kilometra nie jest trasą wykonalną.

Ładowność

payload

Masa, którą samolot może zabrać poza sobą samym i paliwem: ludzie, bagaż, zwierzęta — razem. Liczymy 95 kg na osobę z bagażem. To ładowność, a nie liczba foteli, decyduje, ile osób poleci na daną odległość.

Ładowność przy pełnych zbiornikach

payload with full fuel

Ile zostaje na ludzi i bagaż, kiedy w zbiornikach jest komplet paliwa. To ta liczba, przez którą na maksymalnym zasięgu poleci mniej osób, niż jest miejsc — paliwo też waży, a dopuszczalna masa startowa jest jedna.

Międzylądowanie techniczne

tech stop

Postój wyłącznie po to, żeby zatankować. Nikt nie wysiada, trwa zwykle kilkadziesiąt minut — ale do czasu lotu dochodzi podejście, lądowanie, tankowanie i ponowny start. Dlatego klasa, która dolatuje bez postoju, bywa szybsza mimo podobnej prędkości.

MTOW

maximum take-off weight · maksymalna masa startowa

Najwyższa masa, z jaką samolot może wystartować — razem z paliwem, ludźmi i bagażem. To jest ta jedna granica, o którą rozbijają się wszystkie pytania „czy zmieścimy się jeszcze”.

Ortodroma

great circle

Najkrótsza droga między dwoma punktami na kuli. Odległości na tej stronie liczymy po ortodromie; rzeczywista trasa bywa dłuższa, bo prowadzi ją kontrola ruchu.

Pośrednik

broker

Firma, która zbiera oferty operatorów i zawiera z Tobą umowę czarteru — ale nie wykonuje lotu. Wykonuje go przewoźnik z własnym AOC i to on za niego odpowiada. AviScout jest pośrednikiem.

Pozycjonowanie

positioning

Przelot samolotu tam, gdzie zaczyna się Twój lot, i powrót do bazy po nim. Te odcinki też kosztują, choć nikt na nich nie leci — i dlatego ta sama trasa bywa tańsza albo droższa zależnie od tego, gdzie akurat stoi samolot.

PPR

Prior Permission Required · zgoda na przylot

Zgoda konkretnego lotniska na przyjęcie tego lotu. Częsta na mniejszych portach i tam, gdzie ruch dyspozycyjny przyjmowany jest warunkowo. Bez niej samolot nie wystartuje — a uzyskuje ją operator, nie pasażer i nie pośrednik.

Pułap

ceiling · FL (flight level)

Wysokość przelotowa, podawana jako poziom lotu: FL410 to około 41 000 stóp. Prywatne odrzutowce wchodzą wyżej niż ruch rejsowy, czyli ponad większość pogody i ponad korytarze, w których jest tłoczno.

Pusty przelot

empty leg · lot pusty

Odcinek, który operator i tak wykona bez pasażerów — powrót do bazy albo dolot po następnego klienta. Bywa tańszy, ale trasa, dzień i okno godzinowe są z góry ustalone, a przelot znika, gdy zniknie lot płatny, który go wywołał.

Slot

Przydzielone okno na start albo lądowanie. Na dużych lotniskach obowiązkowy, na mniejszych zwykle nie — i to jeden z powodów, dla których prywatnie startuje się z mniejszego portu.

Szary czarter

grey charter

Lot wykonany na zasadach prywatnych, a sprzedany tak, jakby był czarterem. Wygląda identycznie i bywa tańszy, bo omija część wymagań. Najpoważniejszy skutek dotyczy ubezpieczenia: polisa lotu prywatnego może nie obejmować pasażera, który za lot zapłacił.

Uprawnienie na typ

type rating

Uprawnienie do prowadzenia konkretnego typu samolotu, nie odrzutowców w ogóle. Zmiana typu oznacza osobne szkolenie i osobne sprawdzenie, także dla pilota z wieloletnim stażem. Liczba, o którą warto pytać, to godziny NA TYM typie, nie suma wszystkich.

Zasięg

range

Jak daleko samolot doleci bez międzylądowania — przy konkretnym obciążeniu, nie w ogóle. Na trasę planujemy do 85 procent katalogowego zasięgu; reszta idzie na lotnisko zapasowe, kręg oczekiwania i wiatr.